Pîr Sultan Abdal

Pir Sultan Abdal asıl adı Haydar olan, 16. yüzyılda yaşamış, Türk halk şairi ve ozanıdır.

Yaşamı

Tarihi kaynaklarda hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. Yaşamının büyük bölümü Sivas’ın Yıldızeli ilçesinin Çırçır bucağına bağlı Banaz köyünde geçmiştir. I. Süleyman ile İran Şahı I. Tâhmasb zamanında yaşadı. İran şahının tahriki ile Osmanlı Devleti aleyhine olan isyana katıldığı ve İran lehine casusluk yaptığı gerekçesi ile Hızır Paşa tarafından Sivas’ta asıldı. İdam edilerek ölen Pir Sultan Abdal’ın ölümünün, 1547-1551 ya da 1587-1590 yılları arasındaki bir tarih olduğu sanılmaktadır. Ayrıca Pir Sultan Abdal, şiirlerinde Allah, İslam Peygamberi Muhammed, Ali, On İki İmam ve Ehl-i Beyt sevgisini sıkça işlemiştir. Ayrıca sosyal konulara da yer vermiş ve bunları birer sosyal uyarı niteliğinde işlemiştir. Çoğu şiirini nefes tarzında yazmıştır. Hak-Muhammed-Ali motifini kullanmıştır. Geleneklerine bağlı bir dergâh ortamında yetişmiştir. Tekke eğitiminin etkisiyle insanlar arasında bu yola çağıran bir şahıs olmuştur. Medrese öğrenimini Erdebil’de görmesine rağmen, diğer bazı halk şairlerinin tersine, Divan Edebiyatı’ndan hiç etkilenmemiştir.


Pir Sultan Abdal’ın yaşadığı Banaz köyündeki Pir Sultan heykeli.

Pir Sultan Abdal, Yedi Ulular olarak bilinen Yedi Ulu Ozan’dan birisidir. Genellikle Osmanlı bürokrasisine karşı tutumuyla bilinir. Deyişlerinde eski Türk kültürünü yansıtır. Ölümünün ve deyişlerinin etkisiyle kolektif bir bilinç oluşmuş, onun adına birçok şiir, söz, anı oluşturulmuştur. Anadolu halk kültürünün yaşayan bir ögesi olarak görülmüştür.

Görüşleri

”İmam Cafer mezhebine uyarız”, ”Kabe’nin yapısı bina yapısı / İman etse asilerin hepisi / Beş vakit okunur Ayetü’l-kürsi” , ”Kur’an’ın kilidi İhlas-ı şerif” , ”Şeriat göğe çekildi / Alem zulm ile yıkıldı.” gibi beyitlerinden inancına dair görüşleri anlaşılmaktadır.

“Çeke sancağı götüre / Şah İstanbul’a otura / Frenk’ten yessir getire / Horasan’da sala bir gün” beytiyle Safevî şahı taraftarı olduğunu dile getirmiştir. “Kangı kitapta var ol Ömer Osman / Kur’an’da okunan Ali değil mi?” beytiyle Ömer ve Osman’ın kitapta yeri olmadığını ifade etmiştir.

İdamı

Sivas’ın Hafik ilçesinin Sofular köyünde yaşayan Pir Sultan’ın adını duyup ondan feyiz alan daha sonra Sivas Valisi olan Hızır Paşa tarafından idam edilmiştir. “Çeke sancağı götüre, Şah İstanbul’a otura” mısralarıyla Safevî Devleti taraftarlığı yapması ve bu yöndeki çabalarının idam edilmesine sebep olması muhtemeldir.

Kaynak: http://www.wikipedi.org

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s